सिल्लोड (प्रतिनिधी)विद्यार्थ्यांचा केवळ शैक्षणिक नव्हे तर शारीरिक आणि मानसिक विकास साधण्याच्या उद्देशाने, सिल्लोड तालुका आरोग्य व शिक्षण विभागातर्फे जवळपास 200 पेक्षा अधिक शाळांमध्ये एकाच वेळी भव्य “शालेय आरोग्य शिक्षण व समुपदेशन कार्यशाळा”यशस्वीरित्या राबविण्यात आली. जिल्हाधिकारी श्री. दिलीप स्वामी यांच्या संकल्पनेतून साकारलेल्या “दशसूत्री”कार्यक्रमाचा एक भाग म्हणून “निरोगी विद्यार्थी / आरोग्यक्षम विद्यार्थी”या विषयावर हे अभियान आयोजित करण्यात आले होते.
तालुका आरोग्य अधिकारी डॉ. नासेर खान पठाण यांनी या मोहिमेसाठी एक विशेष “सूक्ष्म कृती आराखडा” (Micro Action Plan)तयार केला होता.
डॉ. पठाण यांनी प्रत्येक शाळेसाठी स्वतंत्र आरोग्य पथके (Medical Teams) नियुक्त केली, ज्यात वैद्यकीय अधिकारी
समुदाय आरोग्य अधिकारी, आरोग्य पर्यवेक्षक, परिचारिका, एमपीडब्ल्यू (MPW) आणि आशा स्वयंसेविकांचा समावेश होता.
शिक्षण विभागाचे सहकार्य:
हा कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी शिक्षण विभागाने मदत केली. गट शिक्षण अधिकारी (BEO) श्री. रमेश ठाकूर आणि त्यांच्या विभागाने आरोग्य विभागाशी उत्तम समन्वय साधत, सर्व शाळांमध्ये वेळेवर नियोजन करून दिले. श्री. ठाकूर यांच्या सहकार्यामुळेच एकाच वेळी 200 पेक्षा अधिक शाळांमध्ये हा कार्यक्रम राबवणे शक्य झाले.
या उपक्रमाची व्याप्ती प्रचंड होती. यासाठी तालुक्यातील संपूर्ण आरोग्य यंत्रणा शाळेच्या दारी पोहोचली. यामध्ये शासकीय वैद्यकीय अधिकारी, समुदाय आरोग्य अधिकारी (CHO),आरोग्य पर्यवेक्षक, परिचारिका (Nurses), ए.एन.एम (ANM), बहुउद्देशीय आरोग्य कर्मचारी (MPW – पुरुष) आणि आशा स्वयंसेविका** यांनी सक्रिय सहभाग नोंदवला.
या कार्यशाळेत विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण आरोग्यासाठी खालील ५ प्रमुख मुद्यांवर तज्ञांनी मार्गदर्शन केले:
१. **वैयक्तिक स्वच्छता:** आजारांना दूर ठेवण्यासाठी साबणाने हात धुणे, दररोज आंघोळ करणे आणि नखे नियमित कापणे यावर प्राथमिक शाळेतील मुलांचे प्रबोधन करण्यात आले.
२. **पोषण आहार व ॲनिमिया मुक्तता:** “जंक फूड” (वडापाव, चिप्स) ऐवजी घरगुती सकस आहार, पालेभाज्या आणि दूध घेण्याचे महत्त्व पटवून दिले. किशोरवयीन मुलींमध्ये **रक्तक्षय (Anemia)** होऊ नये यासाठी लोहयुक्त आहारावर विशेष भर देण्यात आला.
३. **मानसिक आरोग्य व मोबाईल व्यसन:** मोबाईल आणि सोशल मीडियाच्या अतिवापरामुळे होणारे धोके सांगत, डॉक्टरांनी विद्यार्थ्यांना मोबाईल सोडून दररोज किमान एक तास मैदानावर खेळण्याचे आवाहन केले.
४. **किशोरवयीन बदल:** वयात येताना होणारे शारीरिक बदल आणि **मासिक पाळी स्वच्छता (Menstrual Hygiene)** यावर मुलींना न लाजता शिक्षकांशी किंवा डॉक्टरांशी संवाद साधण्याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.
५. **सामाजिक भान:** तंबाखू/गुटखा यांसारख्या व्यसनांपासून दूर राहणे आणि अल्पवयीन मुलांनी वाहन चालवू नये (Traffic Safety) यावर कडक सूचना व मार्गदर्शन करण्यात आले.
“निरोगी विद्यार्थी तरच समर्थ भारत” हा संदेश देत विद्यार्थ्यांनी निरोगी जीवनशैली स्वीकारण्याची प्रतिज्ञा घेतली. शिक्षण विभाग आणि विविध शाळांच्या मुख्याध्यापकांनी व शिक्षकांनी
आरोग्य विभागाच्या या उपक्रमाचे कौतुक केले.
